Utopek Górnik

Witajcie moi mili! Witam Was przed budynkiem jednego z najważniejszych zakładów pracy w Łaziskach Górnych – Kopalni Węgla Kamiennego Bolesław Śmiały. Jak widzicie, trzymam w ręku kilof, bo to moje nieodłączne narzędzie pracy. Chciałbym opowiedzieć Wam historię „czarnego złota”, które od wieków kryje się pod naszymi stopami.

Węgiel wydobywany jest w Łaziskach już od prawie dwustu pięćdziesięciu lat. Nie służył on jedynie do ogrzewania domów. Przez dziesięciolecia był także niezbędny dla łaziskiej elektrowni, która dzięki niemu mogła produkować energię elektryczną dla tysięcy odbiorców.

Dzisiaj w naszym mieście działa już tylko jedna kopalnia – ta, którą widzicie obok mnie, czyli Bolesław Śmiały. Dawniej jednak kopalń było znacznie więcej. Łaziska Górne i Dolne przez długie lata należały do majątków księcia pszczyńskiego. To właśnie książę Fryderyk Erdmann Anhalt-Cöthen postanowił w 1779 roku uruchomić w Łaziskach Dolnych pierwszą kopalnię, którą nazwano Szczęście Henryka.

W tym samym czasie Łaziska Średnie należały do szlachcica Magnusa von Bludowskiego. Nie chciał on pozostawać w tyle, dlatego od 1797 roku rozpoczęto wydobycie na polu górniczym Wierna Karolina. To właśnie te dwie kopalnie dały początek całej historii łaziskiego górnictwa. W kolejnych latach powstały następne zakłady: Szczęść Boże, Książątko, Brada, Marta-Waleska oraz Błogosławieństwo Traudscholda.

Na początku XX wieku rozpoczął się proces łączenia mniejszych kopalń w większe przedsiębiorstwa. Dzięki temu łatwiej było organizować wydobycie i rozwijać nowoczesne technologie. Po II wojnie światowej, w 1945 roku, Zjednoczona Kopalnia Aleksander otrzymała nazwę Bolesław Śmiały, a dwa lata później została połączona z kopalnią Waleska.

Spójrzcie w górę. Nad zabudowaniami kopalni górują dwa charakterystyczne szyby. Aleksander I drążono w latach 1904–1906, natomiast Aleksander III oddano do użytku w 1963 roku. Nieco dalej znajduje się cechownia wybudowana w 1978 roku. To właśnie tam dwa lata później uroczyście wprowadzono figurę świętej Barbary – patronki wszystkich górników, która do dziś otaczana jest wielkim szacunkiem.

Ślady górniczej historii można odnaleźć również poza terenem kopalni. W Łaziskach Średnich znajdują się dwie hałdy. Skalny jest jedną z największych hałd w Europie. Dawniej było to płonące składowisko odpadów pogórniczych, a dziś to wyjątkowe miejsce spacerów i rekreacji. Pośród zieleni znajduje się staw z pomostem i ławkami, a na szczyt prowadzą ścieżki chętnie wybierane przez spacerowiczów, biegaczy i rowerzystów. Nieco dalej znajduje się hałda Waleska, również bardzo lubiana przez mieszkańców Łazisk i okolic. A ja? No cóż, chociaż za bardzo po górach chodzić nie lubię, to jednak – kiedy patrzę na hałdę Skalny – aż mnie korci, żeby tam wejść, usiąść na pomoście i odpocząć po szychcie.

---

Utopek Grubiŏrz

Witejcie, moji roztomili!

Witōm Wŏs przed budōnkym jednego z nojważniyjszych werkōw w Łaziskach Gōrnych – Gruby Kamiynnego Wōnglŏ Bolesław Śmioły. Jak widzicie, trzimiã w runkach kilŏf, bo to moje notwyndich nŏczynie roboty. Chcioł bych ôpedzieć Wōm historyjõ „czŏrnego złota”, kere ôd wiekōw kryje sie pod naszymi sztopami.

Wōngel wydobywany je w Łaziskach już ôd hned dwiestu piyńćdziesiyńciu lŏt. Niy sużōł ôn jyno do ôgrzywaniŏ dōmōw. Bez dziesiynciolecie bōł tyż zdatny dlŏ łaziskij elektrykownie, co ôna dziynki niymu mogła produkować elektrycznõ ynergijõ dlŏ tysiyncy ôdbiyrŏcōw.

Dzisiej w naszym mieście działo już ino jedna – gruba, kerõ widzicie kole mie, to znaczy Bolesław Śmioły. Dŏwnij jednak grub było znacznie wiyncyj. Łaziska Gōrne i Dōlne bez duge lata przinŏleżały do majōntku pszczyńskigo princa. To prawie princ Fryderyk Erdmann Anhalt-Cöthen postanowiōł w 1779 roku sztartnōńć w Łaziskach Dolnych piyrszõ grubã, co jã nazwano Szczyńście Henryka.

W tym samym czasie Łaziskŏ Średnie przinŏleżały do szlachcica Magnusa von Bludowskiego. Niy chcioł ôn ôstŏwać ze zadku, bez to ôd 1797 roku było napoczynto fedrowanie na polu hajerskim Wiernŏ Karolina. To prawie te dwie gruby dały zaczōntek cołkij historyje łaziskij hajerki. W dalszych latach powstały nastympne gruby: Szczyńś Boże, Książątko, Brada, Marta-Waleska jak tyż Bogosławiyństwo Traudscholda.

Na zaczōntku XX stoleciŏ napoczōn sie proces łōnczyniŏ myńszych grub w srogsze fyrmy. Dziynki tymu snadnij było ôrganizować fedrowanie i rozwijać moderne technologije. Po II światowyj wojnie, w 1945 roku, Zjednoczōno Gruba Aleksander dostała miano Bolesław Śmioły, a dwa lata niyskorzij była połōnczōnŏ z grubōm Waleska.

Wejzdrzijcie w gōrã. Nad zabudowaniami gruby gōrujōm dwa charakterystyczne szyby. Aleksander I kiery fedrowoł w latach 1904–1906, za to Aleksander III był ôddany do użytku w 1963 roku. Niyco dalij je cechownia wybudowanŏ w 1978 roku. To prawie tam dwa lata niyskorzij uroczyście była wkludzōno figurã świyntyj Barbary – patrōnki wszyjskich grubiŏrzōw, kerŏ do dzisioj ôbtŏczanŏ je wielkim reszpektym.

Ślady hajerskij historyje idzie ôdnojś tyż poza terynym gruby. W Łaziskach Średnich sōm dwie hołdy. Skŏlny je jednōm z nojsrogszych hołd we Europie. Dŏwnij było to gorōnce składowisko ściepek pogórniczych, a dzisioj tyn wyjōntkowy plac szpacyrōw i rekreacyji. Postrzōd zielyni je stŏw z mostkym i ławkami, a na szpicã kludzōm chodniki chutnie ôbiyrane bez spacerowiczów, lŏtŏczōw i kolŏrzōw. Niyco dalij je hołda Waleska, tyż fest lubiano bez miyszkańcōw Łazisk i ôkolic.

A jŏ? No cōż, chociŏż za fest po gōrach chodzić niy ma żech rŏd, to jednak – kedy patrzã na hołdã Skŏlny – aż mie korci, coby tam wlyźć, siednōńć na mostku i ôdpoczōńć po szychcie. Ale żŏdnymu niy gŏdejcie – grubiŏrz przecã winiyn twardo stōmpać po ziymi, a niy smykać sie po hołdach!