Utopka Urzędniczka

Witajcie, moi mili!

Jestem Urzędniczką, a okulary i elegancka teczka to moja wizytówka. Od lat pilnuję miejskich dokumentów, ważnych spraw i dawnych historii, zapisanych w grubych księgach. Dziś zapraszam Was pod ratusz — serce miejskich spraw i siedzibę władz Łazisk Górnych.

Budynek powstał w 1927 roku, kiedy Łaziska Górne były jeszcze wsią. Ale nie taką zwyczajną, rolniczą – tylko przemysłową, pełną pracy, kopalnianego rytmu i ludzi, którzy budowali przyszłe miasto. Ratusz wzniesiono z inicjatywy naczelnika gminy Mikołaja Otawy. Pracowali tu urzędnicy, działał komisariat Policji Śląskiej, a w 1929 roku mieściła się także biblioteka z książkami najważniejszych polskich pisarzy.

Potem przyszły trudne czasy. We wrześniu 1939 roku, gdy wybuchła II wojna światowa, do urzędu wkroczyli Niemcy. Mikołaja Otawę usunięto ze stanowiska, a mieszkańcom kazano mówić po niemiecku. W czasie okupacji rządzili tu niemieccy burmistrzowie, między innymi Willibald Witter i Otto Forster.

W styczniu 1945 roku do Łazisk Górnych wkroczyli żołnierze Armii Czerwonej. Niemieccy urzędnicy odeszli, ale budynek ratusza częściowo spłonął. W jego piwnicach urządzono później areszt, w którym przetrzymywano łaziszczan podejrzanych o współpracę z Niemcami. Był to czas lęku, przesłuchań i wywózek w głąb ZSRR. O tych dramatycznych wydarzeniach przypomina dziś tablica na ścianie ratusza, upamiętniająca Tragedię Górnośląską.

Spalony urząd szybko odbudowano, a wójtem gminy został Paweł Wyra. W 1951 roku Łaziska przestały być wsią i otrzymały prawa miejskie. Od tej pory działała tu Miejska Rada Narodowa, a ratusz stał się najważniejszym budynkiem młodego miasta.

W czasach PRL ważną postacią łaziskiego urzędu był Henryk Jaroszek. Po przemianach 1989 roku został pierwszym burmistrzem Łazisk Górnych i pełnił tę funkcję do 1998 roku. Później mieszkańcy wybrali Mirosława Dużego, a od 2010 roku burmistrzem Łazisk Górnych jest Aleksander Wyra.

A jeśli będziecie kiedyś w pobliżu ratusza dokładnie o godzinie 12.00, zatrzymajcie się na chwilę i posłuchajcie. Z wieży rozbrzmiewa wtedy hejnał miasta. Powstał z okazji obchodów 700-lecia Łazisk Górnych. Napisał go Czesław Grabowski, dyrygent Zabrzańskiej Filharmonii Górniczej. W 1987 roku, podczas jubileuszowych obchodów, utwór oficjalnie wykonała górnicza orkiestra kopalni Bolesław Śmiały na stadionie miejskim.

Przez kilka lat hejnał odtwarzano codziennie w południe, aż do awarii urządzenia. Na szczęście dzięki staraniom Towarzystwa Przyjaciół Łazisk utwór został nagrany ponownie. I tak 25 czerwca 2004 roku, podczas Świętojańskich Dni Łazisk, z wieży ratusza znów popłynęła melodia miasta.

Bo ratusz to nie tylko urząd, pieczątki i dokumenty. To świadek historii – tej spokojnej i tej dramatycznej. A ja pilnuję, żeby żadna z tych opowieści nie zginęła między starymi aktami.

---

Utopka Byjamterka

Witejcie, moji roztomili!

Je żech Byjamterka, a bryle i szykownŏ to aktyntasza moja wizytka. Ôd lŏt wachujã miastowych dokumyntōw, ważnych spraw i dŏwnych historyji, zapisanych w rubych ksiyngach. Dzisioj zaprŏszōm Wŏs pod rathaus — serce miastowych spraw i siydzibã władz Łazisk Gōrnych.

Budōnek powstoł w 1927 roku, kedy Łaziska Gōrne były jeszcze wsiōm. Ale niy takõ ajnfachowõ, bauerskõ – ino industryjalnõ, połnõ roboty, grubowego rytmu i ludzi, kierzi budowali prziszłe miasto. Rathaus był zniesiōny z inicjatywy byrgera gminy Mikołaja Otawy. Robiyli sam byamtry, fungowoł kōmisariat Ślōnskij Policyje, a w 1929 roku mieściyła sie tyż bibliŏtyka z ksiōnżkami nojważniyjszych polskich pisŏrzōw.

Potym prziszły ciynżke czasy. We wrześniu 1939 roku, kej wybuchła II światowŏ wojna, do amtu wleźli Niymcy. Mikołaja Otawę byli wychrōnili ze sztele, a miyszkańcōm kŏzali gŏdać po niymiecku. W czasie ôkupacyje reskyrowali sam niymieccy burmistrzowie, miyndzy inkszymi Willibald Witter i Otto Forster.

W styczniu 1945 roku do Łazisk Gōrnych wlazły wojŏki Czerwōnyj Armije. Niymieccy byamtry ôdeszli, ale budōnek rathausu czyńściowo wygoroł. W jego pywnicach był urzōndzōny niyskorzij hereszt, co w nim było przetrzimowano łaziszczan podyjzdrzanych ô spōłpracã z Niymcami. Bōł to czas lynku, ôdpytōnkōw i wywōzek w głōmb ZSRR. Ô tych dramatycznych trefiyniach spōminŏ dzisioj tabula na ścianie rathausu, upamiyntniajōncŏ Gōrnoślōnskõ Tragedyjõ.

Spŏlōny amt wartko był ôdbudowany, a fojtym gminy ôstoł Paweł Wyra. W 1951 roku Łaziskŏ przestały być wsiōm i dostały miastowe prawa. Ôd tyj pory fungowała sam Miastowŏ Nŏrodowŏ Rada, a rathaus stoł sie nojważniyjszym  budōnkym modego miasta.

W czasach PRL ważnōm postaciōm łaziskigo amtu bōł Henryk Jaroszek. Po pōmianach 1989 roku ôstoł piyrszym burmistrzym Łazisk Gōrnych i wykōnowoł tã funkcyjõ do 1998 roku. Niyskorzij miyszkańcy ôbrali Mirosława Dużego, a ôd 2010 roku burmistrzym Łazisk Gōrnych je Aleksander Wyra.

A jeźli bydziecie kejś kole rathausu akuratnie ô godzinie 12.00, zastŏwcie sie na chwilã i posuchejcie. Z wieże niesie sie tedy hejnał miasta. Powstoł z przileżytości ôbchodōw 700-lecia Łazisk Gōrnych. Napisoł go Czesław Grabowski, kapelmajster Zŏbrskij Filharmōnije Hajerskij. W 1987 roku, w czasie jubilyjuszowych ôbchodōw, utwōr ôficjalnie wykōnała hajerskŏ ôrkiestra gruby Bolesław Śmioły na miastowym stadiōnie.

Bez pŏrã lŏt hejnał był ôdtwŏrzany dziynnie w połednie, aże do awaryje masziny. Na szczyńście dziynki starōnkōm Tŏwarzistwa Przyjaciōł Łazisk Wytwōr ôstoł nagrany zaś. I tak 25 czyrwnia 2004 roku, w czasie Świętojańskich Dni Łazisk, z wieże rathausu zasik popłynyła melodyjŏ miasta.

Bo rathaus to niy ino amt, sztympliki i dokumynta. To świadek histryje tyj – spokojnyj i tyj dramatycznyj. A jŏ wachujã, coby żŏdnŏ z tych ôzprŏwek niy zginyła miyndzy starymi papiōrami.